على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

124

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

اخباب ( axb b ) ص . ع . ثوب اخباب : جامهء پاره پاره . وا . اخباب الفحث : چرب روده‌ها . و نيز اخباب : ج خبّ . اخباب ( exb b ) م . ع . اخب فرسه اخبابا : پويانيد اسب خود را و منه قولهم جائوا مخبين . اخبات ( axb t ) ع . ج خبت ( xabt ) . اخبات ( exb t ) م . ع . اخبت اخباتا : فروتنى كرد . اخباث ( exb s ) م . ع . اخبث اخباثا : ياران خبيث جمع نمود . و فرزندان خبيث‌زاد . و اخبثه : خبث آموخت او را . و اخبث القول : سخن پليد گفت . اخبار ( axb r ) ع . ج خبر ( xabar ) . اخبار ( axb r ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - خبرها . و داستان . و حكايات . و قصه‌ها . و افسانه . و افسانه‌ها . و روايت . و روزنامه . و حديث . و احاديث . و مژده و خبرخوش . و وقائع و تواريخ و حوادث . و اخبار در ربار : خبرهاى نيك و گران‌مايه . و اخبار ائمه : احاديث ائمه . و اخبار گذشتگان : تواريخ پيشينيان . و اخبار وحشت مدار : اتفاقات و حوادث هولناك . و اخبار ولايات : وقايع و حوادث ولايات . و اخبار يوميه : اتفاقات و چيزهائى كه تازه در روز اتفاق افتد . و نيز اخبار ا خ . : نام چندين كتاب كه در تاريخ نوشته‌اند مانند اخبار الخلفا و اخبار الشعرا و اخبار العالم . اخبار ( exb r ) م . ع . اخبرت اللحقة اخبارا : يافتم آن لحقه را بسيار شير . و اخبره خبورة : خبر داد ويرا . اخبار ( exb r ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آگاهى و خبردارى و اطلاع . و آزمايش . و اخبار كردن ف م . : آگاه نمودن و خبردار كردن . اخبارات ( axb r t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - خبرها . و داستانها و حكايتها . و وقايع و حوادث . اخبارنويس ( axb r - nevis ) ا . پ . نويسنده و اطلاع‌دهندهء وقايع و اتفاقات يوميه و روزنامه‌نويس . اخبارى ( axb ri ) ص . پ . منسوب به اخبار . و ج ا . طايفه‌اى از شيعهء اثنا عشرى كه در احكام و اخبار ائمه عمل مىكنند و قواعد اصول را محل اعتنا نمىدانند - ضد اصولى . اخبارى ( axb riy ) ا . ع . روزنامه‌نويس . و اخبارنويس . اخبارى ( exb riy ) ص . ع . لفظى . اخباط ( exb t ) م . ع . اخبط اخباطا : مبتلا شد به بيمارى خباط . اخبال ( exb l ) م . ع . شتران را دو بخش كردن كه يك بخش آن هر ساله بچه آرند چنان كه زمين را براى كشت دو آيش كنند و يك آيش آن را يك سال بكارند و آيش ديگر را سال ديگر . و اخبله : بعاريت داد او را ماده شتر بر حسب خواهش وى . و يا بعاريت داد تا شير آن بخورد و از پشم وى منتفع شود . و يا اسب عاريت داد تا جهاد كند بسوارى . اخبان ( exb n ) م . ع . اخبن اخبانا : پنهان كرد چيزى را در خبنة يعنى نيفهء شلوار . اخبث ( axbas ) ص . ع . ناپاك‌تر و پليدتر . و موذىتر . و زهردارتر . و ناگوارتر . و بدذات‌تر و نابكارتر . اخبثان ( axbas ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه . يق الاخبثان : بول و غايط . و گنده‌دهنى و بىخوابى . و يا بيخوابى و بيقرارى . اخبر ( axbar ) ص . ع . آگاه‌تر و بااطلاع‌تر . اخبط ( axbat ) ص . ع . مرد پازننده ج : خبط ( xobt ) . اخبعثاث ( exbe's s ) م . ع . اخبعث فى مشيه اخبعثاثا : رفت در روى زمين مانند شير . اخبل ( axbal ) ص . ع . ديوانه و مجنون . اخبنداء ( exbend ' ) م . ع . اخبندى الرجل اخبنداء : تمام ساق گرديد آن مرد و اخبندى البعير : كلان گرديد و سخت شد آن شتر . اخبية ( axbiat ) ع . ج خباء . و سعد الاخبية ا خ . : منزل بيست و پنجم از منازل قمر . اخبئة ( axbeat ) ع . ج خباء . اخپچ ( axpac ) ا . پ . دريافت و ادراك و زيركى و دانش . اخت ( oxt ) ا . ع . خواهر . ج : اخوات . و اختا سهيل ا خ . : نام دو ستاره . اخت ( oxt ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - خواهر . و مثل و مانند و قرين و نظير و برابر . و با هم اخت آمدن و با هم اخت شدن ف ل . : با هم برابر شدن و مانند هم گشتن و فرين و نظير يكديگر شدن . اختاء ( ext ' ) م . ع . فروختن متاع يكان يكان و بتفاريق . اختات ( ext t ) م . ع . اخت اختاتا : شرم داشت . و اخت فلانا : كم گردانيد بهره و يا بخت فلان را . اختاج ( axt j ) ص . پ - مأخوذ از تركى - كسى كه به غير از صاحب و مولاى خود ديگرى را اطاعت و خدمت كند . اختاجى ( axt ji ) ا . پ - مأخوذ از تركى - سئيس و چابك سوار . اختان ( axt n ) ع . ج ختن . ( xatan ) . اختباء ( exteb ' ) م . ع . اختبأ اختباء : پنهان شد . و اختبأه : پنهان كرد آن را . و اختبأ له خبيئا : تعبيه كرد بر وى چيزى . اختباب ( exteb b ) م . ع . پويه دويدن . و دويدن . و برداشتن اسب هر دو دست و پاى